Movember to międzynarodowa kampania społeczna, która każdego listopada przypomina o zdrowiu mężczyzn. Charakterystyczne wąsy stały się jej symbolem, ale najważniejsze przesłanie jest znacznie poważniejsze: warto rozmawiać o zdrowiu, znać czynniki ryzyka i nie odkładać konsultacji lekarskich na później.
Listopad to dobry moment, aby przypomnieć sobie o profilaktyce raka prostaty i jąder, ale również o ogólnym stanie zdrowia. Jakie badania warto rozważyć? Kiedy zgłosić się do lekarza? I dlaczego nie należy czekać na pojawienie się objawów?
Movember – miesiąc świadomości zdrowia mężczyzn
Nazwa Movember powstała z połączenia angielskich słów moustache – wąsy oraz November – listopad. Kampania zachęca mężczyzn do dbania o zdrowie, a także do przełamywania stereotypu, że wizyta u lekarza jest potrzebna dopiero wtedy, gdy pojawią się poważne dolegliwości.
W centrum uwagi znajdują się przede wszystkim nowotwory, które dotyczą mężczyzn, w tym rak gruczołu krokowego, czyli prostaty, oraz rak jądra. To jednak również okazja, aby przypomnieć o kontroli ciśnienia tętniczego, poziomu glukozy, cholesterolu i innych czynników wpływających na zdrowie.
Profilaktyka nie polega na wykonywaniu wszystkich możliwych badań. Jej celem jest świadome dobieranie diagnostyki do wieku, historii rodzinnej, objawów i indywidualnego ryzyka.
Rak prostaty – dlaczego warto o nim rozmawiać?
Rak gruczołu krokowego jest jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów u mężczyzn w Polsce. Ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem. Znaczenie ma również historia zachorowań w rodzinie oraz niektóre uwarunkowania genetyczne.
We wczesnym stadium rak prostaty może nie powodować wyraźnych objawów. Dlatego rozmowa z lekarzem o ryzyku i możliwych badaniach jest ważna, szczególnie u mężczyzn w starszym wieku lub z obciążeniem rodzinnym.
Jakie objawy mogą wskazywać na problemy z prostatą?
Warto zwrócić uwagę na:
- częstsze oddawanie moczu, również w nocy,
- osłabiony lub przerywany strumień moczu,
- trudności z rozpoczęciem oddawania moczu,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- nagłe parcie na mocz,
- krew w moczu lub nasieniu,
- ból w obrębie miednicy, krocza lub pleców.
Takie objawy nie oznaczają automatycznie raka. Mogą być związane również z łagodnym rozrostem prostaty lub stanem zapalnym. Jeśli dolegliwości są nowe, utrzymują się albo nasilają, warto skonsultować je z lekarzem.
Badanie PSA – co warto wiedzieć?
PSA, czyli swoisty antygen sterczowy, to białko wytwarzane przez komórki prostaty. Jego stężenie oznacza się w próbce krwi.
Badanie PSA może być pomocne w ocenie ryzyka raka prostaty, ale sam wynik nie potwierdza ani nie wyklucza nowotworu. Podwyższone stężenie może występować również w innych sytuacjach, np. przy łagodnym rozroście gruczołu krokowego lub zapaleniu.
Nie ma jednej zasady, według której każdy mężczyzna powinien wykonywać PSA co roku. Decyzję o rozpoczęciu badań i ich częstotliwości warto omówić z lekarzem, uwzględniając wiek, historię rodzinną, czynniki ryzyka oraz możliwe korzyści i ograniczenia badania.
Rak jądra – profilaktyka dotyczy także młodych mężczyzn
Rak jądra występuje najczęściej u młodych i dorosłych mężczyzn, dlatego nie należy uważać, że temat profilaktyki dotyczy wyłącznie osób po 50. roku życia.
Jednym z najczęstszych objawów jest niebolesny guzek lub zgrubienie w jądrze. Inne sygnały, które warto skonsultować, to:
- zmiana wielkości lub kształtu jądra,
- powiększenie albo uczucie ciężkości moszny,
- tępy ból lub dyskomfort w jądrze,
- uczucie pełności w mosznie,
- ból w podbrzuszu.
Nie każda zmiana oznacza nowotwór. Wymaga jednak oceny lekarskiej. W przypadku podejrzenia zmiany w jądrze lekarz może zlecić m.in. USG.
Warto znać wygląd i odczucie własnego ciała, aby zauważyć ewentualne zmiany. Nie należy jednak traktować samobadania jako zamiennika konsultacji medycznej ani wykonywać USG jąder bez wskazań wyłącznie z przekonaniem, że jest to obowiązkowe badanie przesiewowe dla każdego.
Nagły, silny ból jądra wymaga pilnej pomocy medycznej.
Jakie badania profilaktyczne warto uwzględnić?
Zakres badań powinien być dopasowany do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych czynników ryzyka. W ramach regularnej oceny zdrowia lekarz może rozważyć m.in.:
Pomiar ciśnienia tętniczego
Nadciśnienie często nie daje wyraźnych objawów. Regularny pomiar ciśnienia pomaga wykrywać nieprawidłowości, które zwiększają ryzyko chorób serca, udaru i innych powikłań.
Badania poziomu glukozy i cholesterolu
Oznaczenie glukozy oraz lipidogram mogą być elementem oceny ryzyka cukrzycy i chorób układu krążenia. Częstotliwość badań zależy m.in. od wieku, masy ciała, wyników wcześniejszych badań i innych czynników ryzyka.
Badania profilaktyczne raka jelita grubego
Rak jelita grubego może przez długi czas rozwijać się bez charakterystycznych objawów. W Polsce funkcjonuje program badań przesiewowych finansowany przez NFZ, obejmujący osoby w wieku 50–65 lat oraz osoby w wieku 40–49 lat, jeśli u najbliższego krewnego rozpoznano raka jelita grubego. Szczegółowe kryteria kwalifikacji należy sprawdzić przed zgłoszeniem.
Kolonoskopia jest badaniem, które pozwala obejrzeć jelito grube i – w określonych sytuacjach – usunąć polipy, czyli zmiany mogące z czasem przekształcić się w nowotwór.
Badania dopasowane do indywidualnej sytuacji
W zależności od wieku, objawów i historii zdrowia lekarz może zalecić także inne badania laboratoryjne lub diagnostyczne. Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw badań, który byłby odpowiedni dla każdego mężczyzny.
Kiedy nie warto czekać na planowe badanie?
Profilaktyka jest ważna, ale nie zastępuje diagnostyki objawów. Do lekarza warto zgłosić się, gdy pojawiają się nowe lub utrzymujące się dolegliwości, takie jak:
- trudności z oddawaniem moczu,
- krew w moczu lub nasieniu,
- guzek albo zmiana w obrębie jądra,
- niewyjaśniona utrata masy ciała,
- długotrwały ból lub pogorszenie samopoczucia.
Nie należy czekać na osiągnięcie określonego wieku, jeśli pojawią się niepokojące objawy. Lekarz może przeprowadzić wstępną ocenę i zdecydować, czy potrzebne są dalsze badania lub konsultacja specjalistyczna.
Zdrowie mężczyzny to coś więcej niż badania
Profilaktyka to również codzienne nawyki, które mają znaczenie dla ogólnego stanu zdrowia. Warto:
- regularnie podejmować aktywność fizyczną,
- dbać o zbilansowaną dietę,
- utrzymywać prawidłową masę ciała,
- unikać palenia tytoniu,
- ograniczać alkohol,
- pamiętać o odpoczynku i śnie,
- rozmawiać z lekarzem o dolegliwościach, także tych, które bywają krępujące.
Zdrowy styl życia nie eliminuje całkowicie ryzyka chorób, ale jest ważnym elementem dbania o siebie.
Movember – zacznij od rozmowy
Listopad przypomina, że troska o zdrowie mężczyzn nie powinna być tematem tabu. Nie trzeba czekać na ból ani na niepokojący wynik, aby porozmawiać z lekarzem o profilaktyce.
Jeśli nie wiesz, od jakich badań zacząć, dobrym krokiem może być konsultacja z lekarzem, który pomoże dopasować ich zakres do wieku, historii rodzinnej i indywidualnej sytuacji.
W Centrum Medycznym Szubińska zachęcamy do świadomego dbania o zdrowie i regularnego korzystania z konsultacji medycznych.
Zadbaj o siebie. Dla siebie i dla tych, którzy są obok.
Centrum Medyczne Szubińska
Szubińska 85A, Bydgoszcz
Telefon: 537 003 300
