Kiedy powinno być wykonane badanie

Zalecane jest wykonanie USG stawów biodrowych w pierwszych dniach po urodzeniu. Ideałem jest badanie jeszcze na oddziale noworodkowym, niestety ma miejsce  tylko w nielicznych ośrodkach. Terminy późniejszych kontroli wyznaczane są, w zależności od stanu stawu biodrowego, przez lekarza wykonującego poprzednie badanie. Przy prawidłowo rozwijających się stawach biodrowych powtórzenie badania USG w 2, 4 i 6 lub 7 miesiącu życia daje pewność, że odpowiednio szybko zostaną wykryte ewentualne pojawiające się  zmiany patologiczne.

Rozpoznanie tuż po urodzeniu, dzięki prawidłowej profilaktyce wykonywanej przez rodziców, pozwala uniknąć leczenia ortopedycznego dużej liczbie dzieci.

Różne publikacje oraz zalecenia podają, że pierwsze badanie USG stawów biodrowych powinno się wykonywać najwcześniej w 2-3 tygodniu, a czasem nawet dopiero w 3 miesiącu życia. Jednak tak późne badanie może, u noworodka ze zwichniętym stawem biodrowym (1-2% populacji), uniemożliwić pełne wyleczenie, a w skrajnych przypadkach skazać dziecko na późniejsze kalectwo.  Przy wrodzonym zwichnięciu, już w 2 tygodniu życia pojawiają się nieodwracalne zmiany w budowie więzadła głowy kości udowej oraz tworzy się patologiczna wtórna panewka w miednicy.

Na czym polega i jak przebiega badanie

Badanie USG (ultrasonograficzne) jest metodą diagnostyki obrazowej, która do obrazowania tkanek wykorzystuje fale ultradźwiękowe. Metoda jest nieinwazyjna, bezpieczna, bezbolesna,  nie ma żadnych przeciwwskazań do jej wykonania.

W celu wykonania badania USG stawów biodrowych u noworodków i niemowląt, dziecko układa się na boku i przykłada głowicę aparatu prostopadle do powierzchni ciała w okolicy badanego biodra. Dziecko nie wymaga specjalnego przygotowania do wykonania badania.

Korzyści ze stosowania ultrasonografii:

  • pokazuje obraz stawu biodrowego, co pozwala lekarzowi zdiagnozować najmniejsze nawet nieprawidłowości w jego budowie,
  • zwiększa szanse na jak najkrótszy przebieg leczenia, jeżeli takie okaże się konieczne,
  • pozwala śledzić prawidłowość przebiegu odbudowy stawu biodrowego, a także użytych do leczenia środków,
  • daje możliwość wielokrotnego, nieszkodliwego, bezinwazyjnego i bezbolesnego badania stawu do czasu, aż tkanki w trakcie prawidłowego rozwoju skostnieją,
  • umożliwia wykrycie tych stawów biodrowych, których stan ulega pogorszeniu – około 10% pogarsza się i wymaga leczenia,
  • pozwala zobaczyć i obserwować proces kostnienia stawu około miesiąca wcześniej niż badanie radiologiczne.

Przygotowanie do badania

Badania USG bioder nie wymaga przygotowania. W przypadku badania kontrolnego należy zabrać ze sobą wcześniejsze wyniki.

Dysplazja stawów biodrowych

Wrodzona dysplazja czyli niedorozwój stawów biodrowych, ze względu na późniejsze konsekwencje, jest jednym z najczęstszych i największych problemów w ortopedii dziecięcej. Dotyczy ona ok. 7% populacji noworodków.
U około 1-2% dysplazja występuje w najcięższej formie – zwichnięcia stawu biodrowego. Charakteryzuje się niepewnie osadzoną głową kości udowej w płytkiej i stromej panewce biodrowej, co powoduje rozciąganie torebki stawowej i więzadeł. Głowa kości udowej ulega przemieszczeniu, prowadząc do zaburzonego rozwoju zarówno płytkiej panewki, bliższego końca kości udowej jak i okolicznych tkanek miękkich. Może to powodować chorobę zwyrodnieniową stawu biodrowego, oraz martwicę głowy kości udowej.

Czynnikami ryzyka wpływającymi na częstość występowania dysplazji są m.in.:
– płeć żeńska (dysplazja 6-8 razy częściej niż u chłopców),
– występowanie dysplazji w rodzinie,
– położenie pośladkowe,
– duży płód,
– małowodzie,
– ciąża mnoga,
– poród przedwczesny,
– cięcie cesarskie,
– pierwsza ciąża.

Rozpoznanie tuż po urodzeniu, pozwala uniknąć leczenia ortopedycznego dużej liczbie dzieci, dzięki odpowiedniej profilaktyce wykonywanej przez rodziców.

Badanie ultrasonograficzne i kliniczne stawu biodrowego jest standardem od lat 80 ubiegłego wieku w krajach wysoko rozwiniętych, takich jak Niemcy, Szwajcaria, Austria, które osiągają czterokrotnie lepsze wyniki leczenia (obecnie najlepsze na świecie), niż kraje, które nie stosują obowiązkowych badań ultrasonograficznych.

Światu medycznemu znane są osiągnięcia austriackiego prof. R. Grafa, którego prowadzone już na oddziale noworodkowym przesiewowe badania ultrasonograficzne stawu biodrowego oraz podejmowane w jego klinice w Stolzalpe wczesne leczenie zachowawcze, pozwoliły na całkowite wyeliminowanie konieczności leczenia operacyjnego bioder u noworodków i dzieci.